De generatiepact valkuilen zijn concreet en kunnen je flink in de portemonnee raken als je er niet op let. Een generatiepact lijkt aantrekkelijk: minder werken voor je pensioen, maar toch een groot deel van je salaris en pensioenopbouw behouden. Toch zitten er addertjes onder het gras die lang niet iedereen ziet aankomen. In dit artikel lees je welke valkuilen er zijn en voor wie de regeling eigenlijk het meest gunstig uitpakt.
Wat is een generatiepact?
Sinds 2014 worden in cao’s generatiepactregelingen afgesproken. De bekendste variant is de 80-90-100-regeling. Dit houdt in dat een oudere werknemer voor 80 procent gaat werken, maar 90 procent van zijn of haar salaris ontvangt en pensioen opbouwt alsof er 100 procent wordt gewerkt. Het idee is tweeledig: oudere werknemers kunnen gezonder de pensioenleeftijd halen, en er ontstaat ruimte voor jongere werknemers op de arbeidsmarkt.
Op papier klinkt dat als een eerlijk systeem. Maar onderzoek van Tilburg University, gepubliceerd in november 2023, laat zien dat de regeling in de praktijk vooral gunstig uitpakt voor oudere werknemers met een hoog salaris. Voor ouderen met lagere inkomens en voor starters op de arbeidsmarkt levert het generatiepact veel minder op.
De belangrijkste generatiepact valkuilen op een rij
Een van de grootste valkuilen is dat minder werken niet altijd leidt tot minder belasting. Wie 90 procent van zijn salaris ontvangt maar slechts 80 procent werkt, betaalt belasting over het volledige inkomen dat op de loonstrook staat. Dat klinkt logisch, maar het betekent ook dat het nettoverschil tussen de oude en nieuwe situatie kleiner is dan mensen verwachten.
Een tweede valkuil zit in de AOW en andere uitkeringen. De AOW wordt berekend op basis van het wettelijk minimumloon en staat los van je salaris. Maar andere regelingen, zoals een WW-uitkering of arbeidsongeschiktheidsuitkering, kunnen worden berekend op basis van je nieuwe, lagere salaris. Wie tussentijds ziek wordt of zijn baan verliest, kan daardoor op een lager bedrag uitkomen dan verwacht.
Ook de opbouw van aanvullend pensioen is niet altijd volledig gegarandeerd. In theorie bouw je pensioen op alsof je 100 procent werkt, maar dit is afhankelijk van de specifieke afspraken in je cao of pensioenregeling. Niet elke regeling regelt dit even goed. Het loont om dit precies na te lezen of te laten uitleggen door een pensioenadviseur.
Een vierde aandachtspunt: het generatiepact is doorgaans niet vrijblijvend. Wie eenmaal instemt, zit voor een bepaalde periode vast aan de nieuwe afspraken. Wil je later toch meer uren maken, bijvoorbeeld omdat je situatie verandert, dan is dat niet altijd mogelijk.
Voor wie pakt de regeling minder gunstig uit?
Uit het promotieonderzoek van Tilburg University blijkt dat de regeling weinig oplevert voor oudere werknemers met een lager inkomen. Zij ervaren de loonkorting van 10 procent relatief zwaar. Ook voor starters brengt het generatiepact weinig voordeel. De gedachte dat ouderen plaatsmaken voor jongeren gaat in de praktijk zelden zo direct op. Een vrijgekomen uur bij een oudere werknemer wordt niet automatisch ingevuld door een nieuwe, jongere kracht.
Wie wél het meeste profijt heeft van de regeling, zijn oudere werknemers met een hoger salaris. Voor hen weegt de loonkorting minder zwaar, terwijl het voordeel van meer vrije tijd en behoud van pensioenopbouw groter is.
Vergelijk altijd met deeltijdpensioen
Naast het generatiepact bestaat ook de mogelijkheid van deeltijdpensioen. Bij deeltijdpensioen gebruik je een deel van je opgebouwde pensioenrechten om eerder minder te gaan werken. Dit werkt anders dan het generatiepact en heeft zijn eigen voor- en nadelen. Voor sommige mensen is deeltijdpensioen een betere keuze, afhankelijk van hun inkomen, hun pensioenopbouw en hoe lang ze nog tot de pensioendatum hebben. Laat je goed informeren voordat je een keuze maakt.
Wat kun je het beste doen?
Het generatiepact kan een prettige manier zijn om de laatste jaren voor je pensioen rustiger af te bouwen. Maar stap er niet zomaar in. Lees de regeling in je cao goed door, vraag na hoe de pensioenopbouw precies geregeld is, en bekijk wat de gevolgen zijn voor je nettoloon en eventuele uitkeringen. Een gesprek met een onafhankelijk pensioenadviseur kan veel verrassingen achteraf voorkomen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de grootste generatiepact valkuilen?
De grootste valkuilen van het generatiepact zijn de onverwachte gevolgen voor je nettoloon, de mogelijke impact op uitkeringen zoals WW of arbeidsongeschiktheid, en de beperkte flexibiliteit als je later meer wil werken. Daarnaast is de pensioenopbouw niet in elke regeling volledig gegarandeerd, ook al lijkt dat zo.
Is het generatiepact voor iedereen even voordelig?
Nee. Onderzoek van Tilburg University laat zien dat het generatiepact in de praktijk vooral voordelig is voor oudere werknemers met een hoog salaris. Voor mensen met een lager inkomen pakt de loonkorting relatief zwaarder uit, en ook voor starters op de arbeidsmarkt levert de regeling weinig concreet voordeel op.
Wat is het verschil tussen een generatiepact en deeltijdpensioen?
Bij een generatiepact maak je via de cao afspraken over minder werken met behoud van een groot deel van je salaris en pensioenopbouw. Bij deeltijdpensioen gebruik je een deel van je al opgebouwde pensioenrechten om eerder minder te gaan werken. Welke optie beter past, hangt af van je persoonlijke situatie.
Kan ik het generatiepact later terugdraaien?
Dat is meestal niet mogelijk. Het generatiepact is doorgaans een vaste afspraak voor een bepaalde periode. Wie later toch meer uren wil werken, stuit vaak op beperkingen in de cao of het arbeidscontract. Vraag dit vooraf goed na voordat je instemt.