Lampen zijn er in zoveel soorten dat de keuze soms overweldigend voelt. Welke fitting past bij je armatuur? Hoeveel lumen heb je nodig in de woonkamer? En wat is het verschil tussen warm en koud licht? Dit zijn vragen die veel mensen zichzelf stellen als ze nieuwe verlichting zoeken. Gelukkig is het minder ingewikkeld dan het lijkt, zodra je weet waar je op moet letten.
Het verschil tussen LED en andere lichtbronnen
Vroeger waren gloeilampen de standaard in elk huis. Die zijn inmiddels in de meeste landen verboden of sterk beperkt, omdat ze veel energie verbruiken en weinig licht geven per watt. Tegenwoordig zijn LED lichtbronnen veruit de meest gebruikte optie. Ze verbruiken tot wel 90 procent minder energie dan een gewone gloeilamp en gaan veel langer mee. Een gemiddelde LED lichtbron gaat tot wel 15.000 uur mee, terwijl een ouderwetse gloeilamp na zo’n 1.000 uur al stuk gaat. Naast LED zijn er ook nog spaarlampen en halogeenlampen, maar die worden steeds minder verkocht. Halogeenlampen geven mooi warm licht, maar verbruiken vrij veel stroom. Spaarlampen zijn zuiniger, maar bevatten kwik en zijn daardoor lastiger te recyclen. LED verlichting heeft al deze nadelen niet, en is daarom voor de meeste mensen de beste keuze.
Lumen, watt en lichtkleur uitgelegd
Veel mensen kijken bij het kopen van een lamp nog steeds naar het aantal watt, maar dat zegt alleen iets over het energieverbruik, niet over de hoeveelheid licht. De hoeveelheid licht wordt uitgedrukt in lumen. Voor een gezellige woonkamer heb je al snel 300 tot 500 lumen per lichtpunt nodig, terwijl je in een werkkamer of keuken beter kunt gaan voor 500 tot 800 lumen. De lichtkleur is minstens zo belangrijk als de helderheid. Die wordt gemeten in Kelvin. Een lage waarde, zoals 2700 Kelvin, geeft warm geel licht dat een knusse sfeer creëert. Een hogere waarde, zoals 4000 of 6500 Kelvin, geeft koel wit of zelfs blauwachtig licht, wat beter werkt in ruimtes waar je geconcentreerd moet werken. Op de verpakking van elke lichtbron staan altijd zowel de lumen als de kleurtemperatuur vermeld, zodat je van tevoren precies weet wat je krijgt.
Fittingen en soorten armaturen
Niet elke lichtbron past in elk armatuur. De fitting bepaalt welk type lichtbron je kunt gebruiken. De meest voorkomende fittingen in Nederland zijn E27 en E14. De E27 is de grote ronde fitting die je veel ziet in staande lampen en plafondlampen. De E14 is de kleinere versie, die vaak voorkomt in wandlampjes en kleine hangende armaturen. Daarnaast zijn er GU10 spots, die je vaak ziet ingebouwd in het plafond, en GU5.3 spots voor kleinere inbouwverlichting op 12 volt. Voor TL verlichting in kantoren of werkplaatsen worden buizen met T8 of T5 fitting gebruikt. Wanneer je een bestaand armatuur hebt, kijk dan altijd eerst welke fitting daarin zit voordat je een nieuwe lichtbron koopt. Zo voorkom je dat je met de verkeerde maat thuiskomt.
Dimbare verlichting en slimme systemen
Steeds meer mensen kiezen voor dimbare verlichting thuis. Met een dimmer kun je de lichtsterkte aanpassen aan de situatie: fel licht als je iets zoekt, zacht licht als je ontspant. Niet elke lichtbron is zomaar dimbaar, dus let bij de aankoop op de vermelding “dimbaar” op de verpakking. Gebruik je een dimbare lichtbron in een armatuur zonder dimmer, dan werkt die gewoon op volle sterkte. Gebruik je een niet-dimmbare lichtbron in een armatuur met dimmer, dan kan de lamp gaan flikkeren of vroeg stuk gaan. Naast traditionele dimmers zijn er ook slimme verlichtingssystemen, waarbij je de lichtsterkte en lichtkleur via een app of spraakcommando kunt aanpassen. Deze systemen werken via wifi of een speciaal protocol zoals Zigbee. Ze zijn wat duurder in aanschaf, maar bieden veel meer mogelijkheden voor sfeer en comfort in huis.
Veelgestelde vragen
Hoeveel lumen heb ik nodig voor een woonkamer?
Voor een woonkamer heb je per lichtpunt gemiddeld 300 tot 500 lumen nodig. Hoe groter de ruimte, hoe meer lichtpunten je nodig hebt om alles goed te verlichten. Wil je een gezellige sfeer, kies dan ook voor een warme lichtkleur rond de 2700 Kelvin.
Wat is het verschil tussen E27 en E14?
E27 en E14 zijn twee veelgebruikte fittingsoorten. Het getal staat voor de diameter van de fitting in millimeter. E27 heeft dus een diameter van 27 millimeter en is de grote standaardfitting. E14 heeft een diameter van 14 millimeter en is de kleinere versie. Kijk altijd in je armatuur welke maat nodig is voordat je een nieuwe lichtbron koopt.
Kan ik elke LED lichtbron in een dimmer gebruiken?
Nee, niet elke LED lichtbron is geschikt voor een dimmer. Alleen lichtbronnen die op de verpakking als “dimbaar” zijn aangemerkt, werken goed samen met een dimmer. Gebruik je een niet-dimmbare lichtbron in een dimmend armatuur, dan kan de lamp flikkeren of eerder kapotgaan.
Hoe lang gaat een LED lichtbron mee?
Een LED lichtbron gaat gemiddeld zo’n 15.000 uur mee. Als je de lamp elke dag acht uur gebruikt, gaat hij ruim vijf jaar mee. Goedkopere varianten gaan minder lang mee, terwijl kwalitatievere lichtbronnen soms wel 25.000 uur of langer meegaan.